Biểu đồ là một công cụ trực quan mạnh mẽ để trình bày và phân tích dữ liệu trong toán học. Kỹ năng đọc và phân tích biểu đồ là vô cùng quan trọng, không chỉ trong học tập mà còn trong cuộc sống hàng ngày.
loigiai.com.vn cung cấp các bài học toán online giúp bạn nắm vững kiến thức về các loại biểu đồ phổ biến và cách sử dụng chúng để giải quyết các bài toán thực tế.
Cần chú ý gì khi phân tích biểu đồ? Làm thế nào để phát hiện vấn đề? Giải quyết vấn đề đó như thế nào?
1. Lý thuyết
- Chú ý: Khi phân tích số liệu, ta có thể kết hợp thông tin từ hai hay nhiều biểu đồ.
Để so sánh sự thay đổi theo thời gian của hai hay nhiều đại lượng, người ta thường biểu diễn chúng trên cùng biểu đồ.
- Phát hiện vấn đề qua phân tích dữ liệu thống kê
Phân tích dữ liệu thống kê giúp ta phát hiện các vấn đề cần quan tâm.
- Giải quyết các vấn đề qua phân tích biểu đồ thống kê
Việc phân tích biểu đồ thống kê giúp ta nắm bắt thông tin nhanh chóng, từ đó có những lựa chọn hoặc ra quyết định hợp lí hơn.
2. Ví dụ minh họa
Ví dụ 1: Các biểu đồ sau cho biết cơ cấu năng lượng được khai thác, sản xuất trong nước các năm 2018 và 2019.

Các loại năng lượng | Than | Dầu thô | Khí thiên nhiên | Nhiên liệu sinh học |
Tỉ lệ (%) | 48,37 | 20,59 | 16,78 | 14,26 |
Sự thay đổi cơ cấu năng lượng được khai thác, sản xuất trong các nước năm 2019 so với năm 2018.
- Than giảm khoảng 3,35% (từ 48,37% xuống còn 45,02%);
- Dầu thô tăng khoảng 2,6% (từ 20,59% lên đến 23,19%);
- Khí thiên nhiên tăng khoảng 0,31% (từ 16,78% lên đến 17,09%);
- Nhiên liệu sinh học tăng khoảng 0,44% (từ 14,26% lên đến 14,70%).
Ví dụ 2: Một cửa hàng bán kính ghi lại số kính bán được trong tháng bằng bảng số liệu sau:
Số kính bán được trong tháng | |||||
Màu kính | Trắng | Đen | Xanh | Trắng bạc | Vàng kim |
Số lượng | 20 | 10 | 30 | 15 | 25 |
a. Cửa hàng bán được bao nhiêu kính trong tháng?
b. Chủ cửa hàng nói rằng tháng này, tỉ lệ kính trắng, đen và xanh bán được chiếm trên 55% tổng số kính bán được. Chủ cửa hàng nói dúng không?
Giải.
a. Số kính bán được trong tháng là 20 + 10 + 30 + 15 + 25 = 100 (kính)
b. Số kính trắng, đen và xanh bán được là: 20 + 10 + 30 = 60 (kính)
So với tổng số kính bán được, tỉ lệ số kinh trăng, đen và xanh là:
Vậy chủ cửa hàng nói đúng.
Ví dụ 3: Ta có biểu đồ biểu diễn tỉ lệ phần trăm thức uống được học sinh khối 8 lựa chọn trong buổi tổng kết năm học 2022 - 2023

Theo em, năm sau nhà trường nên chuẩn bị thêm nhiều nước uống loại nào?
Theo biểu đồ, số lượng trà sữa được lựa chọn nhiều nhât, năm sau nhà trường nên chuẩn bị thêm trà sữa cho buổi tổng kết.
Trong toán học, biểu đồ đóng vai trò quan trọng trong việc trực quan hóa dữ liệu, giúp người học dễ dàng nhận biết xu hướng, so sánh các giá trị và rút ra kết luận. Việc thành thạo kỹ năng đọc và phân tích số liệu từ biểu đồ là nền tảng để giải quyết các bài toán thực tế và nâng cao khả năng tư duy logic.
Có nhiều loại biểu đồ khác nhau, mỗi loại phù hợp với việc trình bày một loại dữ liệu cụ thể. Dưới đây là một số loại biểu đồ phổ biến nhất:
Biểu đồ cột là một trong những loại biểu đồ dễ đọc nhất. Để đọc biểu đồ cột, bạn cần:
Biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ phần trăm của mỗi thành phần trong một tổng thể. Để đọc biểu đồ tròn, bạn cần:
Biểu đồ đường thể hiện sự thay đổi của một giá trị theo thời gian. Để đọc biểu đồ đường, bạn cần:
Sau khi đọc được dữ liệu từ biểu đồ, bước tiếp theo là phân tích số liệu để rút ra kết luận. Khi phân tích, hãy đặt ra các câu hỏi như:
Ví dụ 1: Một biểu đồ cột thể hiện doanh số bán hàng của một công ty trong 5 năm liên tiếp. Nếu biểu đồ cho thấy doanh số bán hàng tăng đều đặn trong suốt 5 năm, ta có thể kết luận rằng công ty đang phát triển tốt.
Ví dụ 2: Một biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ phần trăm các loại sản phẩm mà một cửa hàng bán được. Nếu biểu đồ cho thấy sản phẩm A chiếm 50% tổng doanh số, ta có thể kết luận rằng sản phẩm A là sản phẩm chủ lực của cửa hàng.
Để củng cố kiến thức, hãy thực hành đọc và phân tích các biểu đồ khác nhau. Bạn có thể tìm thấy các bài tập trực tuyến hoặc trong sách giáo khoa.
Kỹ năng đọc và phân tích số liệu từ biểu đồ là một kỹ năng quan trọng trong toán học và cuộc sống. Bằng cách nắm vững các kiến thức và kỹ năng này, bạn có thể hiểu rõ hơn về dữ liệu xung quanh và đưa ra các quyết định sáng suốt.

Khám phá 'Sự Cứu Rỗi Của Thánh Nữ' của Higashino Keigo - một vụ án mạng phức tạp, xoay quanh những bí mật đen tối và góc khuất tâm lý. Đọc ngay để hiểu rõ hơn về sự thật rùng rợn!

Khám phá thế giới phân dạng, từ hình học trừu tượng đến ứng dụng trong nghệ thuật và tự nhiên. Tìm hiểu cách phân dạng tạo ra vẻ đẹp vô hạn!

Bạn đã bao giờ gặp một điều nghe có vẻ vô lý nhưng lại chứa đựng sự thật? Khám phá thế giới Paradox - những mâu thuẫn thú vị giúp bạn nhìn nhận cuộc sống dưới một góc độ mới lạ. Đọc ngay!

Khám phá 'Tên của trò chơi là bắt cóc' - cuốn sách hấp dẫn đưa bạn vào thế giới ngầm đầy rẫy những kẻ ác. Đánh giá chi tiết, phân tích sâu sắc và lý do bạn nên đọc ngay!

Tìm lời giải chi tiết cho các bài tập toán lớp 1 khó nhất! Hướng dẫn phụ huynh cách hỗ trợ con học toán hiệu quả, tạo hứng thú và đạt kết quả tốt nhất. Khám phá các mẹo học tập thông minh!

Review sách 'Dữ liệu tử thần' của Jeffery Deaver. Khám phá cách tội phạm sử dụng thông tin cá nhân và học cách bảo vệ dữ liệu của bạn ngay hôm nay!