Chào mừng các em học sinh đến với bài học về Dạng 1: Phân loại dữ liệu trong Chủ đề 11 của chương trình Ôn hè Toán 6. Đây là một trong những dạng bài tập quan trọng giúp các em làm quen với việc tổ chức và trình bày thông tin một cách khoa học.
Loigiai.com.vn sẽ cung cấp cho các em những kiến thức cơ bản, ví dụ minh họa và bài tập thực hành để nắm vững kiến thức này.
I. Thu thập dữ liệu - Những thông tin thu thập được như: số, chữ, hình ảnh,… được gọi là dữ liệu. Dữ liệu dưới dạng số được gọi là số liệu.
I. Thu thập dữ liệu
- Những thông tin thu thập được như: số, chữ, hình ảnh,… được gọi là dữ liệu. Dữ liệu dưới dạng số được gọi là số liệu.
- Số liệu là một loại dữ liệu nhưng dữ liệu chưa chắc là số liệu.
- Các cách thu thập dữ liệu: Quan sát, lập phiếu điều tra (phiếu hỏi), thu thập từ những nguồn có sẵn (sách, báo, trang web,…)
Có nhiều cách để thu thập dữ liệu như quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi,... hay thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web,...
Sau khi thu thập, tổ chức, phân loại, biểu diễn dữ liệu bằng bảng hoặc biểu đồ, ta cần phân tích và xử lí các dữ liệu đó để tìm ra các thông tin hữu ích và rút ra kết luận.
II. Phân loại dữ liệu
1. Khái niệm
- Phân loại dữ liệu là ta đi sắp xếp các thông tin theo những tiêu chí nhất định.
2. Ví dụ
Hình dưới đây là các bình ga của một cửa hàng đang bán.
a) Cửa hàng đang bán tất cả bao nhiêu bình ga?
b) Cửa hàng bán mấy loại bình ga?
Hãy cho biết số lượng bình ga mỗi loại.
Giải:
a) Cửa hàng bán tất cả 8 bình ga.
b) Quan sát hình ta thấy các bình ga có hai màu vàng và hồng.
Có hai kích thước: lớn và nhỏ
Nếu lấy tiêu chí là kích thước thì có hai loại ga là:
- Bình cỡ nhỏ: 6 bình
- Bình vỡ lớn: 2 bình
Nếu lấy tiêu chí là màu sắc để phân loại thì có 2 loại bình là:
- Màu hồng: 6 bình
- Màu vàng: 2 bình.
III. Tính hợp lí của dữ liệu
- Để đánh giá tính hợp lí của dữ liệu, ta cần đưa ra các tiêu chí đánh giá, chẳng hạn như dữ liệu phải:
+ Đúng định dạng: Họ và tên phải là chữ, số tuổi phải là số, email thì phải có kí hiệu @,…
+ Nằm trong phạm vi dự kiến: Số người thì phải là số tự nhiên, cân nặng của người Việt Nam thì phải dưới 200kg, số tuổi của người nguyên dương,…
Ví dụ:
Danh sách đội học sinh dự thi văn nghệ của lớp 6A được ghi lại trong bảng sau:
STT | Họ và tên |
1 | Hoàng Thu Trang |
2 | Đỗ Ngọc Hà |
3 | Phạm Văn Vũ |
4 | 0384888586 |
5 | Trần Nhật Minh |
6 | Nguyễn Minh Trí |
Dữ liệu không hợp lí ở đây là 0384888586 trong cột Họ và tên vì đây không phải là tên người.
Bài 1:
Lan đun nước và đo nhiệt độ của nước tại một số thời điểm sau khi bắt đầu đun được kết quả như sau:
Số phút sau khi bắt đầu đun | \(5\) | \(6\) | \(7\) | \(8\) | \(9\) | \(10\) | \(11\) |
Nhiệt độ \(\left( {{}^0C} \right)\) | \(41\) | \(76\) | \(85\) | \(94\) | \(97\) | \(100\) | \(104\) |
a) Lan đã thu được dữ liệu trên bằng cách nào: quan sát, làm thí nghiệm hay lập bảng hỏi?
b) Tìm các giá trị không hợp lí (nếu có) trong dữ liệu về nhiệt độ của nước mà Lan đo được. Giải thích.
Bài 2:
Đoạn sau được trích từ Thời báo tài chính Việt Nam số ra ngày \(26 - 5 - 2020\):
"Căn cứ báo cáo nhanh của Văn phòng Bộ Công An và Cục Hàng hải Việt Nam, trong tháng \(5 - 2020\) (từ ngày đến \(14 - 5 - 2020\)), toàn quốc xảy ra \(998\) vụ tai nạn giao thông, làm chết \(529\) người và làm bị thương \(660\) người. So với tháng cùng kì năm \(2019\) thì tháng \(5 - 2020\) đã giảm \(328\) vụ, giảm \(29\) người tử vong, giảm \(415\) người bị thương."
Hãy liệt kê số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Lời giải chi tiết:
Bài 1:
Lan đun nước và đo nhiệt độ của nước tại một số thời điểm sau khi bắt đầu đun được kết quả như sau:
Số phút sau khi bắt đầu đun | \(5\) | \(6\) | \(7\) | \(8\) | \(9\) | \(10\) | \(11\) |
Nhiệt độ \(\left( {{}^0C} \right)\) | \(41\) | \(76\) | \(85\) | \(94\) | \(97\) | \(100\) | \(104\) |
a) Lan đã thu được dữ liệu trên bằng cách nào: quan sát, làm thí nghiệm hay lập bảng hỏi?
b) Tìm các giá trị không hợp lí (nếu có) trong dữ liệu về nhiệt độ của nước mà Lan đo được. Giải thích.
Phương pháp
a) Xác định phương pháp để thu thập dữ liệu bài toán.
b) Phân loại những khả năng nhiệt độ phù hợp của nước. Kiểm tra tính hợp lí về nhiệt độ của nước.
Lời giải
a) Lan đã làm thí nghiệm để thu được dữ liệu.
b) Giá trị \(104\) là giá trị không hợp lí vì ở điều kiện bình thường nước sôi ở \(100\) độ \(C\) và sẽ bay hơi.
Bài 2:
Đoạn sau được trích từ Thời báo tài chính Việt Nam số ra ngày \(26 - 5 - 2020\):
"Căn cứ báo cáo nhanh của Văn phòng Bộ Công An và Cục Hàng hải Việt Nam, trong tháng \(5 - 2020\) (từ ngày đến \(14 - 5 - 2020\)), toàn quốc xảy ra \(998\) vụ tai nạn giao thông, làm chết \(529\) người và làm bị thương \(660\) người. So với tháng cùng kì năm \(2019\) thì tháng \(5 - 2020\) đã giảm \(328\) vụ, giảm \(29\) người tử vong, giảm \(415\) người bị thương."
Hãy liệt kê số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Phương pháp
+ Phân tích dữ liệu trong đoạn trích (Số vụ tai nạn trong tháng \(5 - 2020\))
+ Xác định mỗi quan hệ của từ dữ liệu trong tháng \(5 - 2020\) với tháng \(5 - 2019\).
+ Tính toán tìm số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Lời giải
Trong tháng \(5 - 2019\):
Số vụ tai nạn giao thông là: \(998 + 328 = 1\,326\)(vụ)
Số người tử vong là: \(529 + 29 = 558\) (người)
Số người bị thương là: \(660 + 415 = 1075\)(người)
I. Thu thập dữ liệu
- Những thông tin thu thập được như: số, chữ, hình ảnh,… được gọi là dữ liệu. Dữ liệu dưới dạng số được gọi là số liệu.
- Số liệu là một loại dữ liệu nhưng dữ liệu chưa chắc là số liệu.
- Các cách thu thập dữ liệu: Quan sát, lập phiếu điều tra (phiếu hỏi), thu thập từ những nguồn có sẵn (sách, báo, trang web,…)
Có nhiều cách để thu thập dữ liệu như quan sát, làm thí nghiệm, lập phiếu hỏi,... hay thu thập từ những nguồn có sẵn như sách báo, trang web,...
Sau khi thu thập, tổ chức, phân loại, biểu diễn dữ liệu bằng bảng hoặc biểu đồ, ta cần phân tích và xử lí các dữ liệu đó để tìm ra các thông tin hữu ích và rút ra kết luận.
II. Phân loại dữ liệu
1. Khái niệm
- Phân loại dữ liệu là ta đi sắp xếp các thông tin theo những tiêu chí nhất định.
2. Ví dụ
Hình dưới đây là các bình ga của một cửa hàng đang bán.
a) Cửa hàng đang bán tất cả bao nhiêu bình ga?
b) Cửa hàng bán mấy loại bình ga?
Hãy cho biết số lượng bình ga mỗi loại.
Giải:
a) Cửa hàng bán tất cả 8 bình ga.
b) Quan sát hình ta thấy các bình ga có hai màu vàng và hồng.
Có hai kích thước: lớn và nhỏ
Nếu lấy tiêu chí là kích thước thì có hai loại ga là:
- Bình cỡ nhỏ: 6 bình
- Bình vỡ lớn: 2 bình
Nếu lấy tiêu chí là màu sắc để phân loại thì có 2 loại bình là:
- Màu hồng: 6 bình
- Màu vàng: 2 bình.
III. Tính hợp lí của dữ liệu
- Để đánh giá tính hợp lí của dữ liệu, ta cần đưa ra các tiêu chí đánh giá, chẳng hạn như dữ liệu phải:
+ Đúng định dạng: Họ và tên phải là chữ, số tuổi phải là số, email thì phải có kí hiệu @,…
+ Nằm trong phạm vi dự kiến: Số người thì phải là số tự nhiên, cân nặng của người Việt Nam thì phải dưới 200kg, số tuổi của người nguyên dương,…
Ví dụ:
Danh sách đội học sinh dự thi văn nghệ của lớp 6A được ghi lại trong bảng sau:
STT | Họ và tên |
1 | Hoàng Thu Trang |
2 | Đỗ Ngọc Hà |
3 | Phạm Văn Vũ |
4 | 0384888586 |
5 | Trần Nhật Minh |
6 | Nguyễn Minh Trí |
Dữ liệu không hợp lí ở đây là 0384888586 trong cột Họ và tên vì đây không phải là tên người.
Bài 1:
Lan đun nước và đo nhiệt độ của nước tại một số thời điểm sau khi bắt đầu đun được kết quả như sau:
Số phút sau khi bắt đầu đun | \(5\) | \(6\) | \(7\) | \(8\) | \(9\) | \(10\) | \(11\) |
Nhiệt độ \(\left( {{}^0C} \right)\) | \(41\) | \(76\) | \(85\) | \(94\) | \(97\) | \(100\) | \(104\) |
a) Lan đã thu được dữ liệu trên bằng cách nào: quan sát, làm thí nghiệm hay lập bảng hỏi?
b) Tìm các giá trị không hợp lí (nếu có) trong dữ liệu về nhiệt độ của nước mà Lan đo được. Giải thích.
Bài 2:
Đoạn sau được trích từ Thời báo tài chính Việt Nam số ra ngày \(26 - 5 - 2020\):
"Căn cứ báo cáo nhanh của Văn phòng Bộ Công An và Cục Hàng hải Việt Nam, trong tháng \(5 - 2020\) (từ ngày đến \(14 - 5 - 2020\)), toàn quốc xảy ra \(998\) vụ tai nạn giao thông, làm chết \(529\) người và làm bị thương \(660\) người. So với tháng cùng kì năm \(2019\) thì tháng \(5 - 2020\) đã giảm \(328\) vụ, giảm \(29\) người tử vong, giảm \(415\) người bị thương."
Hãy liệt kê số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Lời giải chi tiết:
Bài 1:
Lan đun nước và đo nhiệt độ của nước tại một số thời điểm sau khi bắt đầu đun được kết quả như sau:
Số phút sau khi bắt đầu đun | \(5\) | \(6\) | \(7\) | \(8\) | \(9\) | \(10\) | \(11\) |
Nhiệt độ \(\left( {{}^0C} \right)\) | \(41\) | \(76\) | \(85\) | \(94\) | \(97\) | \(100\) | \(104\) |
a) Lan đã thu được dữ liệu trên bằng cách nào: quan sát, làm thí nghiệm hay lập bảng hỏi?
b) Tìm các giá trị không hợp lí (nếu có) trong dữ liệu về nhiệt độ của nước mà Lan đo được. Giải thích.
Phương pháp
a) Xác định phương pháp để thu thập dữ liệu bài toán.
b) Phân loại những khả năng nhiệt độ phù hợp của nước. Kiểm tra tính hợp lí về nhiệt độ của nước.
Lời giải
a) Lan đã làm thí nghiệm để thu được dữ liệu.
b) Giá trị \(104\) là giá trị không hợp lí vì ở điều kiện bình thường nước sôi ở \(100\) độ \(C\) và sẽ bay hơi.
Bài 2:
Đoạn sau được trích từ Thời báo tài chính Việt Nam số ra ngày \(26 - 5 - 2020\):
"Căn cứ báo cáo nhanh của Văn phòng Bộ Công An và Cục Hàng hải Việt Nam, trong tháng \(5 - 2020\) (từ ngày đến \(14 - 5 - 2020\)), toàn quốc xảy ra \(998\) vụ tai nạn giao thông, làm chết \(529\) người và làm bị thương \(660\) người. So với tháng cùng kì năm \(2019\) thì tháng \(5 - 2020\) đã giảm \(328\) vụ, giảm \(29\) người tử vong, giảm \(415\) người bị thương."
Hãy liệt kê số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Phương pháp
+ Phân tích dữ liệu trong đoạn trích (Số vụ tai nạn trong tháng \(5 - 2020\))
+ Xác định mỗi quan hệ của từ dữ liệu trong tháng \(5 - 2020\) với tháng \(5 - 2019\).
+ Tính toán tìm số vụ tai nạn giao thông, số người tử vong, số người bị thương trong tháng \(5 - 2019\) trên toàn quốc.
Lời giải
Trong tháng \(5 - 2019\):
Số vụ tai nạn giao thông là: \(998 + 328 = 1\,326\)(vụ)
Số người tử vong là: \(529 + 29 = 558\) (người)
Số người bị thương là: \(660 + 415 = 1075\)(người)
Dạng bài tập phân loại dữ liệu trong chương trình Toán 6 Ôn hè đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy logic và khả năng tổ chức thông tin của học sinh. Việc nắm vững kiến thức về phân loại dữ liệu không chỉ giúp các em giải quyết các bài toán cụ thể mà còn ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác của cuộc sống.
Dữ liệu là những thông tin được thu thập và ghi lại. Dữ liệu có thể là số, chữ, hình ảnh, âm thanh,… Phân loại dữ liệu là việc sắp xếp dữ liệu thành các nhóm khác nhau dựa trên một tiêu chí nhất định. Tiêu chí phân loại có thể là hình dạng, kích thước, màu sắc, tính chất,…
Ví dụ 1: Phân loại các loại quả sau: táo, cam, chuối, lê, xoài.
Ví dụ 2: Phân loại các số sau: 2, 5, 8, 11, 14.
Bài 1: Phân loại các hình sau: hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật.
Bài 2: Phân loại các con vật sau: chó, mèo, gà, vịt, lợn.
Bài 3: Phân loại các môn học sau: Toán, Văn, Anh, Lý, Hóa.
Trong thực tế, việc phân loại dữ liệu được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như:
Hy vọng với những kiến thức và bài tập thực hành trên, các em học sinh sẽ nắm vững kiến thức về Dạng 1: Phân loại dữ liệu trong Chủ đề 11 Ôn hè Toán 6. Chúc các em học tập tốt!
| Tiêu chí | Ví dụ |
|---|---|
| Màu sắc | Đỏ, cam, vàng, xanh, tím |
| Hình dạng | Vuông, tròn, tam giác, chữ nhật |
| Kích thước | Lớn, vừa, nhỏ |
| Bảng ví dụ về các tiêu chí phân loại dữ liệu | |
Khám phá 'Sự Cứu Rỗi Của Thánh Nữ' của Higashino Keigo - một vụ án mạng phức tạp, xoay quanh những bí mật đen tối và góc khuất tâm lý. Đọc ngay để hiểu rõ hơn về sự thật rùng rợn!
Khám phá thế giới phân dạng, từ hình học trừu tượng đến ứng dụng trong nghệ thuật và tự nhiên. Tìm hiểu cách phân dạng tạo ra vẻ đẹp vô hạn!
Bạn đã bao giờ gặp một điều nghe có vẻ vô lý nhưng lại chứa đựng sự thật? Khám phá thế giới Paradox - những mâu thuẫn thú vị giúp bạn nhìn nhận cuộc sống dưới một góc độ mới lạ. Đọc ngay!
Khám phá 'Tên của trò chơi là bắt cóc' - cuốn sách hấp dẫn đưa bạn vào thế giới ngầm đầy rẫy những kẻ ác. Đánh giá chi tiết, phân tích sâu sắc và lý do bạn nên đọc ngay!
Tìm lời giải chi tiết cho các bài tập toán lớp 1 khó nhất! Hướng dẫn phụ huynh cách hỗ trợ con học toán hiệu quả, tạo hứng thú và đạt kết quả tốt nhất. Khám phá các mẹo học tập thông minh!
Review sách 'Dữ liệu tử thần' của Jeffery Deaver. Khám phá cách tội phạm sử dụng thông tin cá nhân và học cách bảo vệ dữ liệu của bạn ngay hôm nay!
